Nâng cao “sức đề kháng” cho người dân trên không gian mạng

Đầu tháng 8, bà Trần Thị Tâm (sinh năm 1958, trú tổ dân phố 10, phường Thành Sen) nhận được tin nhắn từ tài khoản Facebook của một người quen đề nghị cho mượn tiền. Nhận thấy có dấu hiệu bất thường, bà Tâm không truy cập vào đường link được gửi kèm, đồng thời chủ động thông báo cho bạn bè xung quanh về việc tài khoản này có khả năng đã bị chiếm quyền sử dụng. “Do thường xuyên tìm hiểu về phương thức, thủ đoạn lừa đảo đã được lực lượng Công an khuyến cáo, tôi cảnh giác cao độ, không truy cập vào đường link người này cung cấp; đồng thời thông báo với bạn bè xung quanh về việc nghi ngờ tài khoản này có dấu hiệu bị tấn công” - bà Tâm chia sẻ.

Trường hợp của bà Tâm cho thấy, khi được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết, người dân hoàn toàn có thể chủ động nhận diện, phòng tránh những thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Thực tế thời gian qua cho thấy, người cao tuổi là một trong những nhóm đối tượng dễ bị tội phạm công nghệ cao lợi dụng do hạn chế về kỹ năng sử dụng công nghệ, khả năng nhận diện thông tin giả mạo và tâm lý dễ tin tưởng người quen, cơ quan chức năng.

Từ thực tế đó, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Hà Tĩnh đã tập trung tuyên truyền, cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo phổ biến như giả danh cơ quan nhà nước, người thân; lừa trúng thưởng, đầu tư; mời gọi nhận trợ cấp, từ thiện... Qua đó, hướng dẫn người cao tuổi xây dựng “3 không”: không nghe người lạ yêu cầu chuyển tiền hoặc nộp phạt qua tài khoản; không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP ngân hàng; không truy cập các đường link lạ. Cùng với đó, lực lượng Công an chú trọng phát huy vai trò của gia đình trong việc hướng dẫn, hỗ trợ người cao tuổi nâng cao nhận thức, kỹ năng khi tham gia mạng xã hội.

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của tội phạm sử dụng công nghệ cao và các hành vi lừa đảo trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Hà Tĩnh xác định phòng ngừa là giải pháp quan trọng hàng đầu. Công tác tuyên truyền được triển khai theo hướng đa dạng về hình thức, phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn dân cư.

Chiều 28/7, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp với Công an xã Việt Xuyên tổ chức tuyên truyền cho hơn 120 người dân tại thôn Tiền Tiến. Tại buổi tuyên truyền, công dân đã được nghe về những thông tin tổng quan về tình hình tội phạm lừa đảo qua mạng trên địa bàn tỉnh; chia sẻ các vụ việc điển hình và kết quả điều tra, xử lý của lực lượng Công an. Các chuyên đề được trình bày sinh động, gần gũi, dễ tiếp cận. Qua đó, truyền tải kiến thức cơ bản về an ninh mạng; phổ biến kỹ năng nhận diện, phát hiện và phòng tránh lừa đảo trực tuyến.

Không chỉ tổ chức tuyên truyền trực tiếp, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao còn tận dụng các nền tảng công nghệ để đưa thông tin cảnh báo đến gần hơn với người dân. Nội dung tập trung nhận diện những thủ đoạn phổ biến như giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án gọi điện yêu cầu chuyển tiền phục vụ điều tra; giả mạo ngân hàng gửi tin nhắn chứa đường link độc hại nhằm chiếm đoạt tài khoản; mời gọi đầu tư chứng khoán; chiếm quyền tài khoản Facebook, Zalo để nhắn tin vay tiền...

Cùng với cảnh báo thủ đoạn, người dân được hướng dẫn các biện pháp bảo vệ thông tin cá nhân, cảnh giác trước các cuộc gọi lạ, không chia sẻ mã OTP, không truy cập đường link không rõ nguồn gốc và tuyệt đối không chuyển tiền khi chưa xác minh chính xác thông tin. Một nội dung được lực lượng Công an đặc biệt chú trọng là bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người dân được hướng dẫn cách quản lý, bảo mật tài khoản; nhận diện những dấu hiệu bất thường trên thiết bị di động, email, mạng xã hội và kỹ năng xử lý khi nghi ngờ bị mất dữ liệu.

Công tác tuyên truyền, phòng ngừa đang từng bước tạo chuyển biến trong nhận thức của người dân. Nhiều người đã chủ động liên hệ với lực lượng Công an để xác minh những cuộc gọi nghi vấn trước khi thực hiện giao dịch; một số trường hợp kịp thời phát hiện dấu hiệu lừa đảo, ngăn chặn thiệt hại.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã xử phạt vi phạm hành chính đối với 08 trường hợp có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật; xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; xử phạt 08 trường hợp khác liên quan đến hành vi xâm phạm trật tự, an toàn xã hội. Đơn vị cũng đã đấu tranh, khám phá thành công 04 chuyên án và 08 vụ án, khởi tố 32 bị can về các hành vi “Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy”, “Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự”, “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Tổ chức đánh bạc”, “Rửa tiền”, “Mua bán linh kiện, vũ khí quân dụng trái phép”, “Xâm nhập trái phép mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác”, “Mua bán trái phép chất ma túy”.

Đại tá Nguyễn Trường Diệu, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết, thời gian tới, đơn vị tiếp tục phối hợp với các đơn vị, địa phương, nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống tội phạm; thường xuyên cập nhật phương thức, thủ đoạn mới để kịp thời cảnh báo người dân. Đồng thời, đơn vị sẽ triển khai rộng rãi “Chiến dịch TinAI?” với thông điệp “kiểm trước tin sau”, hướng tới xây dựng văn hóa kiểm chứng trong cộng đồng, hình thành thói quen kiểm tra nguồn tin, đối chiếu dữ liệu và cân nhắc trước khi tin, chia sẻ và hành động.

“Mỗi người dân cần trở thành một “lá chắn an ninh” trên không gian mạng; chủ động nâng cao hiểu biết, kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn và tích cực phối hợp với lực lượng chức năng trong đấu tranh, tố giác tội phạm. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến hành vi lừa đảo trên không gian mạng, cần kịp thời liên hệ với lực lượng Công an để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý” - Đại tá Nguyễn Trường Diệu nhấn mạnh.

Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành một phần thiết yếu của đời sống xã hội, việc mỗi người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và ý thức cảnh giác chính là một trong những “lá chắn” quan trọng để phòng ngừa tội phạm. Khi người dân nâng cao “sức đề kháng”, chủ động nhận diện và kiểm chứng thông tin, không gian mạng sẽ ngày càng an toàn, lành mạnh hơn.