Nâng cao phòng ngừa, đấu tranh lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong tình hình mới

Chỉ thị nêu: Thời gian tới, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản tiếp tục diễn biến phức tạp, có tính chất xuyên quốc gia, lợi dụng không gian mạng, hoạt động chuyển đổi số, thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến và sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước để thực hiện hành vi phạm tội. Đặc biệt, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản sử dụng công nghệ cao, trên không gian mạng ngày càng tinh vi, chuyên nghiệp, thường xuyên thay đổi địa bàn, phương thức, thủ đoạn phạm tội, triệt để khai thác các thành tựu khoa học, công nghệ mới để đối phó với cơ quan chức năng, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm.

Không để hình thành tụ điểm hoạt động lừa đảo tại địa bàn, lĩnh vực quản lý

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong tình hình mới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các chủ trương của Đảng, Nhà nước, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản; xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên gắn với công tác bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển kinh tế - xã hội; không để hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản diễn biến phức tạp, hình thành điểm, tụ điểm hoạt động lừa đảo tại địa bàn, lĩnh vực quản lý.

Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức, kỹ năng nhận diện phòng ngừa tội phạm cho Nhân dân; chú trọng đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, kịp thời cảnh báo phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới, đặc biệt là tội phạm lừa đảo trực tuyến theo hướng thiết thực, phù hợp từng lĩnh vực, địa bàn, nhóm đối tượng. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nền tảng số, mạng xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo nhanh, diện rộng đến người dân. Củng cố, nâng cao hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; xây dựng, duy trì các mô hình phòng, chống tội phạm phù hợp đặc điểm từng địa bàn, lĩnh vực, bảo đảm hoạt động thực chất, hiệu quả.

Chủ động rà soát, khắc phục sơ hở, bất cập trong công tác quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ để tội phạm lợi dụng thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhất là viễn thông, ngân hàng, trung gian thanh toán, thương mại điện tử, quản lý đất đai, đầu tư, chứng khoán, bảo hiểm, y tế, giáo dục, du lịch, việc làm. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy định, quy trình quản lý nhằm phòng ngừa, ngăn chặn hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Dự báo sát tình hình thuộc địa bàn, lĩnh vực phụ trách, chủ động phòng ngừa, kịp thời sửa đổi, bổ sung, ban hành mới hoặc đề xuất, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhất là lừa đảo sử dụng công nghệ cao, xuyên quốc gia, bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước, phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản; khẩn trương hoàn thiện, kết nối và chia sẻ các cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm phục vụ đối soát, xác minh, phân tích, cảnh báo sớm các hoạt động, giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Thiết lập cơ chế phối hợp, kết nối kỹ thuật, chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đăng ký, quản lý chuyên ngành, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet, tổ chức tín dụng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán và các đơn vị có liên quan phục vụ công tác điều tra, xử lý tội phạm theo quy định của pháp luật.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các quốc gia, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ xuyên biên giới trong phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhất là tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia và trên không gian mạng; nâng cao hiệu quả phối hợp, trao đổi thông tin, xác minh, thu thập dữ liệu điện tử, truy vết dòng tiền, dẫn độ, tương trợ tư pháp về hình sự và phối hợp điều tra, xử lý tội phạm với các quốc gia, nhất là các nước có chung đường biên giới.

Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, phối hợp liên ngành kiểm tra việc thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước, chấp hành các quy định của pháp luật trong phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản đối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có liên quan. Kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, khắc phục sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý theo quy định.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công an phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành liên quan nắm tình hình, phát hiện hoạt động của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản từ sớm, từ xa tại địa bàn ngoại biên, khu vực biên giới liên quan đến công dân Việt Nam để kịp thời tham mưu đề xuất các đối sách, biện pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý phù hợp; nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ cao, công nghệ chiến lược phục vụ phát hiện, cảnh báo sớm và ngăn chặn hành vi lừa đảo trên môi trường số; xây dựng, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các giải pháp xác thực, nhận diện thông tin phục vụ phòng, chống lừa đảo trực tuyến...

Ngăn chặn tình trạng mở và sử dụng tài khoản thanh toán không đúng thông tin chủ thể

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì nghiên cứu, rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng tài khoản thanh toán, ví điện tử, mobile money không đúng thông tin chủ thể để vi phạm pháp luật; triển khai hệ thống tự động giám sát, cảnh báo trực tiếp đối với các giao dịch bất thường, giao dịch có dấu hiệu liên quan đến hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tăng cường kiểm soát, kiên quyết ngăn chặn tình trạng mở và sử dụng tài khoản thanh toán, ví điện tử, mobile money không đúng thông tin chủ thể; kịp thời phát hiện, xử lý các sơ hở, thiếu sót trong quy trình nghiệp vụ, quản trị rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống...

Bộ Tài chính tăng cường kiểm tra, giám sát chuyên ngành đối với các lĩnh vực thuế, hải quan, chứng khoán, bảo hiểm, kế toán, kiểm toán, đấu thầu, phát hành trái phiếu, huy động vốn, đầu tư tài chính, hoạt động của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các dịch vụ tài chính thuộc phạm vi quản lý; kịp thời phát hiện, phối hợp xử lý hành vi lợi dụng hoạt động tài chính, đầu tư, kinh doanh để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản...

Xử lý các tổ chức, cá nhân đăng tải thông tin tuyển dụng lao động giả mạo

Bộ Ngoại giao hỗ trợ thúc đẩy hợp tác với các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp cung cấp nền tảng số xuyên biên giới nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng; chỉ đạo các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tăng cường công tác nắm tình hình, thường xuyên tuyên truyền, phổ biến, cảnh báo công dân Việt Nam ở nước ngoài về hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhất là thủ đoạn tuyển dụng lao động trá hình và các hình thức dụ dỗ khác nhằm lôi kéo, ép buộc tham gia hoạt động vi phạm pháp luật tại nước ngoài; làm tốt công tác bảo hộ công dân, nhất là những người bị lừa đảo, ép buộc tham gia vào các tổ chức tội phạm tại nước ngoài.

Bộ Nội vụ chủ trì rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động đưa người Việt Nam đi lao động, học tập, làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; phối hợp rà soát, phát hiện, xử lý các tổ chức, cá nhân đăng tải thông tin tuyển dụng, môi giới lao động, tư vấn xuất khẩu lao động giả mạo, thu phí trái quy định hoặc lợi dụng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản...

Tăng cường quản lý hoạt động các sàn giao dịch thương mại điện tử

Bộ Công Thương chủ trì rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về thương mại điện tử, kinh doanh trực tuyến, kinh doanh đa cấp và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhằm khắc phục sơ hở, bất cập, không để tội phạm lợi dụng thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tăng cường quản lý hoạt động của website thương mại điện tử, sàn giao dịch thương mại điện tử, ứng dụng thương mại điện tử, mạng xã hội có chức năng thương mại điện tử, hoạt động livestream bán hàng, tiếp thị liên kết, quảng cáo, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ trên môi trường mạng; chỉ đạo, hướng dẫn các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội có chức năng thương mại điện tử tăng cường xác thực thông tin tổ chức, cá nhân kinh doanh; công khai, minh bạch thông tin người bán, hàng hóa, dịch vụ...

Xây dựng các mô hình phòng, chống tội phạm tại cơ sở

Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu người đứng đầu chính quyền địa phương các cấp chịu trách nhiệm toàn diện về tình hình an ninh, trật tự, công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa bàn quản lý, không để hình thành, tồn tại các điểm, tụ điểm hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại địa bàn.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành, Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến phương thức, thủ đoạn hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, phát động các phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, xây dựng các mô hình phòng, chống tội phạm tại cơ sở để phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Đồng thời, chỉ đạo rà soát, khắc phục sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhất là ngân hàng, viễn thông, thương mại điện tử, đầu tư tài chính, kinh doanh đa cấp, đất đai, bất động sản, du lịch, y tế, giáo dục, việc làm, xuất khẩu lao động, đặc biệt là trên môi trường mạng liên quan đến địa bàn quản lý; nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa các sở, ban, ngành, các lực lượng, phân công nhiệm vụ cụ thể để phòng ngừa, đấu tranh, xử lý có hiệu quả hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Chỉ đạo các lực lượng chức năng chủ động nắm tình hình, phát hiện, xử lý nghiêm các đối tượng, đường dây hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tập trung triệt phá các ổ nhóm lừa đảo sử dụng công nghệ cao, hoạt động có tổ chức, liên tỉnh, xuyên quốc gia; nâng cao hiệu quả tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, điều tra, xử lý các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp trong xác minh, trì hoãn giao dịch, phong tỏa tài khoản, truy vết dòng tiền, thu thập dữ liệu điện tử, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt theo quy định của pháp luật.

Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật trong các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản; xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm và cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, bao che, tiếp tay cho vi phạm...