Cảnh báo nguy cơ vi phạm pháp luật từ những mối quan hệ tình cảm với người chưa đủ 16 tuổi

Gần đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, Quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn Tân, sinh năm 1991, trú tại xã Điềm Thụy, tỉnh Thái Nguyên về tội “Giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi” theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 145 Bộ luật Hình sự.

Quá trình xác minh cho thấy, khoảng đầu năm 2022, Tân quen biết Đ.P.T., sinh năm 2006, trú tại xã Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang khi cả hai cùng làm thuê tại xã Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Đến khoảng tháng 6/2022, hai người phát sinh tình cảm và quan hệ tình dục tại một nhà nghỉ trên địa bàn xã Yên Mỹ. Sau đó, T. phát hiện có thai. Đến tháng 11/2022, Tân và T. tổ chức đám cưới, chung sống như vợ chồng nhưng chưa đăng ký kết hôn do T. chưa đủ tuổi theo quy định. 

Theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, người đủ 18 tuổi trở lên có hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, khi thuộc các trường hợp luật định. Quy định này nhằm bảo vệ người chưa thành niên trong độ tuổi từ đủ 13 đến dưới 16 trước nguy cơ bị xâm hại tình dục.

Vì vậy, người từ đủ 18 tuổi cần nhận thức rõ: việc người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi đồng ý hoặc tự nguyện thực hiện hành vi quan hệ tình dục không phải là căn cứ đương nhiên để loại trừ trách nhiệm hình sự. Khi xem xét một vụ việc cụ thể, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào độ tuổi của các bên, hành vi đã thực hiện và các tình tiết có liên quan để xác định trách nhiệm pháp lý theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Bên cạnh Điều 145, tùy tính chất, mức độ và phương thức thực hiện hành vi, người có hành vi xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về các tội danh khác. Điều 142 Bộ luật Hình sự quy định về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi; Điều 146 quy định về Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi. Việc áp dụng điều luật nào phải căn cứ vào hành vi cụ thể và các dấu hiệu pháp lý của từng tội danh.

Ở góc độ bảo vệ quyền trẻ em, Điều 37 Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục”; đồng thời nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em. Cùng với đó, Luật Trẻ em, hiện được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 108/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025, quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, gia đình và cá nhân trong việc bảo vệ trẻ em; phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em. Văn bản hợp nhất này là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai các biện pháp bảo vệ trẻ em trong thực tế. Do đó, việc trang bị kiến thức pháp luật về độ tuổi, hành vi bị nghiêm cấm và trách nhiệm pháp lý đối với hành vi xâm hại tình dục trẻ em có ý nghĩa quan trọng, góp phần phòng ngừa vi phạm, bảo vệ an toàn, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và sự phát triển lành mạnh của trẻ em. Qua đó, lực lượng Công an khuyến cáo:

Một là, cha mẹ, người chăm sóc trẻ cần tăng cường quản lý, giáo dục, trang bị cho trẻ kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản và kỹ năng phòng tránh xâm hại; thường xuyên quan tâm, lắng nghe để kịp thời nhận diện những dấu hiệu bất thường, nguy cơ trẻ bị xâm hại.

Hai là, nhà trường cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật, giới tính và kỹ năng tự bảo vệ; kịp thời phối hợp với gia đình, cơ quan chức năng khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị xâm hại.

Ba là, người từ đủ 18 tuổi cần chấp hành nghiêm pháp luật, không thực hiện hành vi tình dục với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi. Cần nhận thức rõ, việc người chưa thành niên đồng ý hoặc tự nguyện quan hệ tình dục không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự; tùy hành vi và tình tiết cụ thể, người thực hiện có thể bị xử lý theo Điều 145 hoặc các quy định khác của Bộ luật Hình sự.

Bốn là, người chưa thành niên cần thận trọng trong các mối quan hệ, chủ động bảo vệ bản thân; khi bị dụ dỗ, đe dọa, ép buộc hoặc có nguy cơ bị xâm hại, cần kịp thời tìm đến cha mẹ, thầy cô, người thân hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ.

Năm là, mỗi người dân khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ em bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị xâm hại, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để được bảo vệ, xác minh và xử lý theo quy định.

Bảo vệ trẻ em trước nguy cơ xâm hại tình dục là trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và toàn xã hội. Mỗi người chủ động nâng cao nhận thức pháp luật, quan tâm, phát hiện và thông báo kịp thời các nguy cơ xâm hại sẽ góp phần xây dựng môi trường an toàn, bảo vệ trẻ em được phát triển lành mạnh.